Scratch Programını ile Basit İşlemler 1

1-    Scratch ile tanışma: http://tbagriyanik.wordpress.com/2012/02/03/scratch-gorsel-programlama/

2-    Scratch Programını Tanıma: http://tbagriyanik.wordpress.com/2012/02/08/scratch-programini-taniyalim/

Scratch programında etkileşimli olarak çalışabilmek için basit bir örnek yapalım. Etkileşim deyince fare tıklanması ve klavyeden bir tuşa basarak bir işlem yapmak diyebiliriz. Yapılması istediğimiz bir işi, onu tetikleyici komut altına ekleyeceğiz.

Scratch programını çalıştırdığımızda yeni boş bir proje bizi bekliyor olacaktır. İsterseniz hemen “Dosya*Kaydedin…” menüsünden kaydedin. İlerledikçe bilgilerimizin kaybolmaması için sıklıkla yaptıklarımızı kaydetmeyi alışkanlık haline getirmeliyiz.

Ekranda bir sarı kedi sizi bekliyor. Biz bu kediye Türkçe olarak “Sarman” da diyebiliriz. Şimdilik bir hareket veya ses çıkarma gibi bir şeyi bilmiyor. Karakterimiz ile ne yapmak istediğimizi önceden planlamamız, düşünmemiz gerekli. Şimdilik biz basit denemeler yapacağız.

Şu anda fare ile tıklanabilen şeyler üst sağ köşedeki yeşil bayrak ve kırmızı yuvarlaktır  . Bunların dışında ekrandaki her şey ve sahnemiz tıklanabilir haldedir. Yani hem karakterlerimiz hem de sahnemiz tıklanabilir. Mesela sahne ile ilgili bir işlem yapalım:

a)      Sağ alt köşeden simgesini tıklatarak program yapacağımız konumu sahneye alalım.

b)      Ortadaki pencerede “Yazılar/Arka planlar/Sesler” şeklinde sekmeler var. Arka planları tıklatarak, “Yeni arka plan: Boya” düğmesine basınız.

c)      Grafik düzenleyicide doldurma aracını seçiniz. Yeni arka planın dolgusunun rengini ve yönünü seçerek noktalı alanı tıklatın. Böylece basitçe yeni bir arka planımız oldu.

d)     Şimdi gelelim sahnemize tıklanma olayını yapmaya. “Yazılar/Arka planlar/Sesler” sekmelerinden “Yazılar” sekmesine gelelim.

e)     Resimde gördüğünüz komutları sıra ile ekleyelim. “Kontrol*Sahne tıklandığında” alalım ve altına (küçük soket gibi takılma yerine sürükleyerek) “Görünüm*Sonraki arka plan” ekleyelim.

f)     Artık sahnemiz tıklandığında arka plan resmi değişiyor.

Scratch Programını ile Basit İşlemler 2

Bir önceki yazıdan devam edelim: http://tbagriyanik.wordpress.com/2012/02/15/scratch-programini-ile-basit-islemler-1

Önceki yazıda sadece arka plan ile bir etkileşim örneğimiz vardı. Şimdi de kedimiz tıklandığında bir hareket ve ses çıkarılması çalışması yapalım. Aynı yolu kullanarak başka bir karaktere de kod yazabilirsiniz.  Mesela   düğmesine basarak önceden yapılmış hazır bir karakter seçelim. Ben “Things*button” karakterini ekledim.
 Hazır karakterimizin adı otomatik olarak “Karakter2” olarak değişiyor.

İki karakterimiz olduğuna göre program yapacağımız ortadaki çalışma alanı her ikisi için boş olarak bekliyor. Hangi karakteri seçerseniz ortadaki alan onun komutlarını gösterir. Aynı şekilde eğer “Sahne”yi tıklarsanız onun kodlarını görebileceksiniz. Neyin seçili olduğunu anlamak için etrafında mavi yuvarlak kenarlı bir çerçeve olması gerekir.

Şimdi tekrar Sarman’ı seçerek ona hareket ve ses kazandıralım:

a)     “Kontrol*Karakter1 tıklandığında” komutunu alalım, altına da “Görünüm*kostüm2 kostümüne geçin” komutunu ekleyin.

b)    Altına “Ses*miyav sesini çalın” ekleyin, tekrar görünüm grubundan “Söyle: Merhaba! süre: 2 saniye” ve “kostüm2 kostümüne geçin” komutunu seçin. Son eklediğimiz komutun içindeki açılır menüden “kostüm1” olarak değiştirim.

c)     Sarman’ı tıkladığımızda ikinci kostüme geçip, miyavlayıp “Merhaba!” diyor ve 2 saniye sonra tekrar eski görünümüne kavuşuyor.

Sağ alt köşedeki panel içinde yeni eklediğimiz düğme görünümlü karakteri tıklayalım. Böylece kod yazdığımız ortadaki alan boşalacaktır. Düğmeye yani “Karakter2”ye bir eylem ekleyebiliriz.

a)     Düğmelerin genellikle üzerinde bir yazı yazar. Kostümler sekmesinden “Düzenle” düğmesine basalım.

b)      Önce düğme şekli biraz küçük olduğundan en üstte solda “Büyüt” simgesine birkaç defa basalım. “T” yazan metin aracını seçerek düğmenin üzerine “Başla” yazısını ekleyelim.

c)     “T” aracında iken yazı tipini, büyüklüğünü ve rengini değiştirebilirsiniz. Hizalama yaparken “Kostüm merkezini ayarla” diyerek kaymaları görebilir, düzeltebiliriz. Yazıyı tutmak için yazının sol üstünde siyah kutu şeklinde tutamacını kullanabilirsiniz. 

d)    “Tamam” düğmesine basarak kostümümüzü değiştirmeyi bitirelim.

e)     “Kontrol*Karakter2 tıklandığında” komutunu seçerek, altına “Görünüm*Gizleyin”, “Kontrol*1 saniye bekleyin”, “Görünüm*Hmmm…’i düşünün” ve “Görünüm*Göster”i ekleyiniz.

f)     Bu örnekte düğme tıklanınca gizlenecek, 1 saniye sonra Hmmm şeklinde yazı balonu ile geri gelecektir.

Scratch Programını Tanıyalım

Bir önceki Scratch ile tanışma yazımı okumak için tıklatınız: http://tbagriyanik.wordpress.com/2012/02/03/scratch-gorsel-programlama/

Scratch programı sayesinde eğlenceli bir ortamda hikâye anlatımı, oyun, animasyon gibi uygulamaları tasarlayabilir, deneyebilir ve paylaşabiliriz.

Genellikle kaydedilen dosyaları “Belgeler*Scratch Projects” içinde görebilir ve çift tıklatarak açabilirsiniz. Dosya uzantısı *.sb olarak kaydolur.

Programı kurduğunuz klasör içinde de “Program Files*Scratch*Projects” birçok örnek uygulamayı inceleyebilirsiniz. Animation, Game, Interactive Art, Simulations gibi klasörlere bölünmüştür.

Scratch programı taşınabilir (portable) olarak da kullanılabilir. Yani klasörü taşınabilir bir belleğe attığınızda Scratch.exe çift tıklanarak kullanılmaya devam edilebilir.

Sol üst köşede görülen 8 ana grup içine alınan komutları sürükle bırak ile çözmek istediğimiz problemi tasarlarız. İsterseniz projelerinizi http://info.scratch.mit.edu/WeDo LEGO robot eğitim kitine de bağlayabilirsiniz. Bu kiti destekleyen komutları açmak için “Düzenle*Motor blokları göster” menüsünü kullanabilirsiniz.

• Hareket: Karakterinizi sağa, sola ilerletebilir, döndürebilirsiniz.
• Görünüm: İstenen kostüme veya karaktere geçiş yapılabilir, ekrana mesaj kutuları çıkartabilirsiniz.
• Ses: Kaydettiğiniz sesleri çalabilirsiniz, enstrüman değiştirebilir nota çalabilirsiniz.
• Kalem: Kalem rengi, boyutunu değiştirebilirsiniz.
• Kontrol: Programın başlangıç, bitiş ve yönlendirilmesi, döngüler ve karşılaştırmalar yapabilirsiniz.
• Algılama: Klavye, fare kontrollerini ekleyebilir, nesnelerin birbirine değmelerini denetleyebilirsiniz.
• Operatörler: Matematik işlemleri (+, – ,* ,/ , mod) ekleyebilirsiniz.
• Değişkenler: Değerleri geçici olarak saklamak için kullanabilirsiniz.

Karakterinizin adını değiştirmek için yeni değeri metin kutusuna yazabilirsiniz. Döndürme ve boyutlandırma için karakterin simgesine fare ile tıklayıp döndürünüz. Yön değerinin değiştiğini görebilirsiniz.

• Yazılar: Komutları bu bölgeye sürükleyebiliriz. Silmek için geri sürükleyiniz.
• Kostümler: Karakterinizin başka görünümleri var ise kamera ile çekilebilir veya çizilebilir.
• Sesler: “İçeri aktar” ile birçok sesi projenize ekleyebilirsiniz. Animal, Human, Music Loops gibi…

Son olarak da sağ kısımdaki simgeleri inceleyelim.

Damga, makas, büyütme ve küçültme grubunda sahnedeki istenen karakter çoğaltılabilir, silinebilir ve boyutlandırılabilir. Sağ üstteki 3 simge ile programı “küçük ekran”, “tam ekran” ve sunum konumuna alabilirsiniz. Yeşil bayrak ve kırmızı daire ile projenizi çalıştırabilir veya her şeyi durdurarak ilk hale getirebilirsiniz.

Resimdeki “Yeni karakter;” bölümünde sahnenize kendi çiziminiz ile bir karakter ekleyebilir, var olan bir örnek resmi alabilir (Animals, Fantasy, People gibi…) veya sürpriz olarak bir karakter seçebilirsiniz.